Vorig jaar schreef ik in de post Ban de Pie Chart over de voordelen van de dotplot t.o.v. de staafdiagram en de taartdiagram. Jammer genoeg is het geen standaardgrafiek in Excel, maar met wat tweaken is het wel goed voor elkaar te krijgen.

Hoe? Download het excelbestand! (Wel eerst even inloggen!)

Ik wilde er al een tijdje geleden een post aan wijden, maar mijn geheugen van max. 3 minuten stond dat in de weg. Gelukkig zag ik een collega er van de week eentje in Excel proberen te knutselen en werd ik er weer aan herinnerd. Waar deze omlachtige inleiding toe leidt?

De Treemap

Treemaps visualiseren informatie met betrekking tot hierarchieen. Elk item wordt afgebeeld als een rechthoek, waarvan de grootte en de kleur afhankelijk is van de bijbehorende data. Ik heb er zelf eentje in elkaar geknutseld met de gratis Excel add-in Microsoft Research Treemapper op basis van verkoopdata van de entertainmentmarkt (bron: NVPI)

De entertainmentmarkt kan worden verdeeld in drie markten: Video, Games en Audio. Deze drie markten kunnen weer verder uitgesplitst worden, de audiomarkt bijvoorbeeld in Albums, Muziekvideos, Downloads en Singles. De grootte van de vierkanten is afhankelijk van de totale omzet, de kleur van de omzet per verkocht artikel (groener = hoger).

De Treemap is uitgevonden door Dr. Ben Shneiderman van de University of Maryland. Deze mijnheer had in de jaren 90 een server met een volgelopen harddisk onder zijn hoede en zocht een middel om snel te zien welke bestanden de grootste ruimte innamen en welke gebruikers hiervoor verantwoordelijk waren. Lees meer over de geschiedenis van de Treemap in het artikel Treemaps for space-constrained visualization of hierarchies.

Zie voor enkele online voorbeelden bijvoorbeeld de site van The Hive Group (mooi voorbeeld van Amazon) en nog een artikel van Shneiderman op Perceptual Edge. Ziet er meteen ook een stuk mooier uit dan de Microsoft Research Treemapper. Overigens kan je ook treemaps maken op het eerder besproken initiatief van IBM: Many Eyes.

Download Microsoft Research Treemapper!

Kwam deze mooie illustraties tegen in verschillende versies van een artikel genaamd “The Flaw of Averages” van Sam Savage over het gevaar van het rekenen met gemiddeldes:

(Klik of de afbeelding voor een vergroting)
Het artikel kan je vinden op Exceluser.com en de site van Stanford waar Savage doceert.

Taart is lekker, een taartgrafiek niet. Bekend citaat van Tufte: “The only worse design than a pie chart is several of them.” Voornaamste commentaar op de pie chart: De verhoudingen van de verschillende taartsegmenten ten opzichte van elkaar zijn moeilijk in te schatten (verschillen kleiner dan 5% vallen niet eens op), je kan maar weinig segmenten in de taart kwijt zonder dat het een rommeltje wordt en het onderling vergelijken van Pie Charts is nagenoeg onmogelijk.

Ondanks de onvolkomenheden komen de pie charts vaak opduiken, bijvoorbeeld in webanalytics tools (bijv. Google Analytics). Kijk ook maar eens rond op de site van de Dashboard Spy.

Alternatieven voor de Pie Chart zijn de Bar Chart en de Dot Plot. Zie in onderstaand voorbeeld (ontleent uit Guidelines for Statistical Graphs van het EIA, een aanrader) hoeveel beter de staafdiagram de onderlinge verhoudingen laat zien:

Dot Plots

Ook een dot plot kan uitkomst bieden. Het voorbeeld hieronder uit een artikel van Naomi B. Robbins laat zien dat een dot plot bij veel series rustiger overkomt dan een staafdiagram (klik voor een grotere afbeelding):

Een dot plot kan in Excel gemaakt worden, maar is geen standaard grafiek. Een dot plot kan je in elkaar knutselen door een horizontale bar chart te combineren met een x/y scatter. Op de site van www.exceluser.com staat een uitgewerkt voorbeeld:

De site processtrends.com laat zien hoe je een dotplot kan maken met een handige add-in (niet zelf geprobeerd). Op deze site staat ook een voorbeeld van een Panel Dot Plot waarmee verschillende dot plots, bijvoorbeeld voor verschillende periodes met elkaar kunnen worden vergeleken.

Andere alternatieven

Jammer vind ik wel dat in de hierboven besproken alternatieven het niet in een oogopslag duidelijk is dat de verschillende series/segmenten samen 1 geheel vormen, dit i.t.t. de pie chart of bijvoorbeeld de gestapelde staafdiagram. Een in dit kader interessant alternatief kwam ik tegen op eagereyes.org:

Toch lijkt deze uitwerking niet echt een goed alternatief: Optisch lijkt de eerste “taart” (of kunnen we deze grafiek beter “cake” noemen?) voor meer dan 56% gevuld. Een andere invulling (bijvoorbeeld hele regels van onderaf naar boven) vangt dit wellicht op. Ook het invullen van meerdere segmenten kan onduidelijk worden. Mocht je toch een vierkante taart willen maken in Excel, op Juice Analytics staan enkele in Excel uitgewerkte voorbeelden.

Ik ben helemaal dot plot fan geworden. Heb ‘m op werk deze week al toegepast!

Bronnen:

• Energy Information Administration: Guidelines for Statistical Graphs
• Business Intelligence Network: Dot Plots: A Useful Alternative to Bar Charts
• Exceluser: Compare Metrics by Category Using Excel Dot Plot Charts
• Processtrends: Excel Dot Plots & Horizontal Panel Dot Plot
• EagerEyes.org: Women in IT – Squaring the Pie?
• Juice Analytics: Solving the Pie

Velen zullen de StatSoft site al kennen en met enige regelmaat raadplegen. Voor wie deze site geen bekende is: Geen leeskost voor het slapen gaan (of juist wel), maar een zeer uitgebreid online naslagwerk voor statistische methoden en technieken.

Linktip: Statsoft, Electronic Statistics Textbook